Ücretli öğretmenlikte görev yapılan haftalık çalışma süresi nasıl hesaplanır?

Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 21/04/2026 tarih ve 2026/6724-S.26.9354 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde İlköğretim Okulu, Halk Eğitim

Müdürlüğü, İlköğretim Okulu ve Akçakoca İlköğretim Okulunda ücretli öğretmenlik

yapmasına rağmen anılan dönemlerde sigorta priminin 30 günden eksik bildirildiğini, başvuru konusu hakkında Kamu Denetçiliği Kurumunun: " .sınıf öğretmenliği için haftada 12 saat ve üzeri, branş öğretmenliği için haftada 10 saat ve üzeri görev yapılan dönemlerin tam süreli çalışma olarak kabul edilerek prim ödeme gün sayısının 30 gün üzerinden hesaplanması gerektiği yönünde." Tavsiye Kararı olduğunu, söz konusu hizmetinin 30 gün üzerinden bildirilmesinin Başöğretmenlik için aranan hizmet hesabını da etkileyeceğini belirterek anılan dönemde 14- 16 gün olarak bildirilen hizmet günlerinin 30 gün üzerinden bildirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından gönderilen sayılı ve 31.07.2025 tarihli yazı ve eklerinde bazı gönderilerin resmi veya hafta sonu tatili olup olmadığına bakılmaksızın acil olduğu durumlarda dağıtımın gecikmeksizin yapılması gerektiği, 7201 sayılı Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ve Tebligat İşletme Prosedüründe gerektiğinde resmi tatil ve adli tatil günlerinde de çalışması gerekebileceğine ilişkin düzenleme olduğu, gene aynı prosedürde "Hızlı Tebligat Dağıtım/ Teslim İşlemleri ve Süreler başlıklı 6.28 üçüncü fıkrasında "Hızlı Tebligat servisinde hafta içi 08.00 - 20.00, cumartesi günlerinde 08.00 - 17.00 saatleri arasında mesai uygulanır. Pazar, bayram ve diğer tatil günlerindeki mesai uygulaması merkez teşkilatınca belirlenir." Hükmünün olduğu, ilgilinin Mart, Nisan, Mayıs 2025 dönemlerinde cumartesi günleri ücret düzeyi farkı ödenerek cumartesi günü çalıştığı, Haziran 2025 döneminde de isteği dahilinde cumartesi çalışmasına katılmadığı, Posta ve Kargo Operasyonları Daire Başkanlığının Personelin Haftanın 6. İş Günü Çalışması HK yazıya istinaden önce maaş farkı alarak haftanın 6. İş günü çalışmak isteyenlerin görevlendirilmesi gerektiği ancak bu sayının az olduğu görüldüğü için nöbetleşe çalışma usulünün belirlenmesi gerektiği talimatı üzerine uygulamanın bu şekilde yapılmaya devam edildiği belirtilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

21. 657 sayılı Kanunun 4/A ve 86 ncı maddesi kapsamında istihdam edilen öğretmenler sosyal güvenlik yönünden 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) maddesi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilen öğretmenler ise 5510 sayılı

Kanunun 4/1-(a) maddesi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. Söz konusu üç istihdam biçiminde de prim ödeme gün sayıları aylık 30 gün üzerinden bildirilmektedir.

22. 657 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi kapsamında ücret karşılığı ders görevi verilen öğretmenler hakkında ise 5510 sayılı Kanunun "Sigortalı sayılanlar" başlıklı 4 üncü maddesi uyarınca aynı maddenin (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar hakkındaki hükümler uygulanmaktadır. Anılan Kanunun "Prime esas kazançlar" başlıklı 80 inci

maddesinde, sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayılarının, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterdiği; ancak, işveren ve sigortalı arasında kısmi süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat

karşılığında ücret alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısının, ay içindeki toplam çalışma saati süresinin 4857 sayılı İş Kanununa göre belirlenen haftalık çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunacağı hükmüne yer verilmektedir. İdare tarafından prim ödeme gün

sayısının bu hükümler çerçevesinde hesaplandığı görülmektedir.

23. Belirtmek gerekir ki ücretle ek ders görevi verilen öğretmenlere benzer şekilde ders görevi verilmek suretiyle Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlarda uzman ve usta öğretici statüsünde çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayısı da aynı şekilde hesaplanırken 31/07/2008 tarihinde 5797 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna eklenen hükümle birlikte söz konusu hesaplama usulünün değiştiği, bu çerçevede uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısının 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunacağının hüküm altına alındığı görülmektedir. Madde gerekçesinde, prim ödeme gün sayısının ders saati sayısının 7.5'e bölünmesi suretiyle hesaplanması usulünün geçerli olduğu durumda, sigortalı ayda 160 saat derse girse dahi 21 gün hizmet kazanabildiği, bu uygulamanın mağduriyetlere neden olduğu vurgulanmaktadır. Aynı şekilde ücret karşılığı ders görevi verilmek suretiyle tam süreli çalışan öğretmenlerin de aynı mağduriyeti yaşadığı anlaşılmaktadır.

24. Başvuranın ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalıştığı ve çalıştığı saat karşılığında ücret aldığı görülmektedir. Başvuranın 4857 sayılı Kanun kapsamında yer almadığı açık olmakla birlikte 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde başvurana aynı maddenin (a) bendine göre sigortalı sayılanlara ilişkin hükümlerin uygulanacağının düzenlendiği, anılan Kanunun 80 inci maddesine göre de prim ödeme gün sayısının belirlenebilmesi için aynı zamanda çalışmanın tam zamanlı mı yoksa kısmi zamanlı mı olduğunun tespit edilmesi gerektiği, bu nedenle sadece çalışma süresinin hesaplanması yönünden 4857 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinin dikkate alınması gerektiği görülmektedir.

25. 4857 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine göre, sözleşmenin kısmi süreli iş sözleşmesi olarak kabul edilebilmesi, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda mümkün olabilecektir. Söz konusu ölçünün ne olacağına ilişkin olarak İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinde düzenleme yapıldığı görülmektedir.

Buna göre, kısmi süreli çalışma, işyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışmadır.

29. Bu bağlamda hem başvuranın MEBBİS kayıtları hem de Sigortalılık Tescil ve Hizmet Kaydı Belgesindeki tarihlerin uyuşması başvuranın bahsedilen tarihlerde adı geçen okullarda ücretli öğretmenlik yaptığına karine teşkil etmekle birlikte başvuranın branş ve haftalık ders saati sayısı idareden temin edilen bilgi ve belgelerden anlaşılamamıştır. Bu nedenle, başvuranın ilgili dönemlerdeki çalışmasının; ücretli öğretmen olarak görev yaptığı sürelerde sınıf öğretmeni olarak görev yaptığı süreler için haftalık çalışma süresi 12 saatten az ise kısmi süreli çalışma, 12 saat ve üzerinde ise tam süreli çalışma; branş öğretmeni

olarak görev yaptığı süreler için haftalık çalışma süresi 10 saatten az ise kısmi süreli çalışma, 10 saat ve üzerinde ise tam süreli çalışma olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

VII. KARAR

-Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,

-Başvuranın yapmış olduğu ücretli öğretmenlik görevlerinin tespiti yapılmak suretiyle sınıf öğretmeni olarak görev yaptığı dönemler için haftalık 12 ders saati ve üzerinde, branş öğretmeni olarak görev yaptığı dönemler için ise haftalık 10 ders saati ve üzerinde hizmette bulunduğu aylara ilişkin prim ödeme gün sayısının tam süreli çalışmaya göre hesaplanarak bildirilmesi ve bu bildirim üzerine gerekli işlemlerin yapılması hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

-6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; ilgili idareler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

-Kararın BAŞVURAN ile MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,

-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 21/04/2026 tarih ve 2026/6724-S.26.9354 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Ahmet KANDEMİR