301 hayatı sıfırladılar
Savcılık soruşturmasında ifade veren cihaz bakım görevlileri ise facia günü sensörlerin çalışmadığını açıkladılar
![301 hayatı sıfırladılar](http://www.memurlar.net/common/news/images/474129/301-hayati-sifirladilar.jpg)
Banu ŞEN/Hürriyet
SOMA faciasının meydana geldiği madende, işlerin durmaması için karbonmonoksit seviyesini gösteren sensörlerin defalarca sinyal vermesine rağmen 'yanlış' diye sıfırlandığı (resetleme) ortaya çıktı. Savcılık soruşturmasında ifade veren cihaz bakım görevlileri ise facia günü sensörlerin çalışmadığını açıkladılar.
SOMA'da 301 canın yitirildiği maden faciasında savcılık soruşturması sürerken ihmaller zinciriyle ilgili ayrıntılar da aydınlanmaya başladı. Savcılığın cihaz bakımı görevlilerine yönelttiği sorulara verilen yanıtlar, sensörlerin defalarca sinyal verdiğini ancak işlerin durmaması için cihazlara resetleme (sıfırlama) yapıldığını ortaya koydu. Normal şartlarda gaz sensörleri karbonmonoksit seviyesi 50 pp'yi gösterdiğinde elektriği kesip, çalışmayı durduruyor. Sensörleri sıfırlayarak işlerin aynen devam etmesi sağlanırken, kazanılan bu ekstra zaman içinde korbonmonoksit seviyesi temiz hava basılarak temizleniyor, gaz oranı artınca tekrar aynı işlemler gerçekleşiyor. Facianın ardından hazırlanan ön bilirkişi raporunda, ocaktaki karbonmonoksit gazı seviyesinin sensörlerin en üst sınırı olan 500 PPM'ye defalarca yükseldiği belirlenmişti. Bu rapor üzerine savcılık cihazlarda yapılan resetleme, demontaj ve kalibrasyon işlemlerine yoğunlaştı. Hürriyet'in ulaştığı cihaz bakım görevlilerinin ifadelerinde savcılığın neden defalarca resetleme yapıldığı, talimatı kimin verdiği ve bu işlemlerin neden sık sık yapıldığı sorusu dikkat çekti.
FACİA GÜNÜ ÇALIŞMAMIŞ
Sabit gaz sensörlerinin bakımı ile görevli Y.A.'nın anlattıkları olay günü cihazların çalışmadığını, uyarı verdiğini ancak facianın gelişinin dikkate alınmadığını gösterdi. Y.A şunları söyledi: "Olay günü 340 panosunun hava çıkış ve nefeslik bölümünde yer alan oksijen sensörünün değişmesi gerekiyordu. Bunun söküm işleri ile uğraştım. Bu esnada iş güvenliği uzmanımız olan Mehmet Efe, benim bulunduğum yere geldi. Bana metan sensörü cihazını da değiştirmemi söyledi. Ben de kabul ettim. Metan sensörünü hemen bağladım. Ancak oksijen sensörü ilk bağladığımda oksijen oranını düşük gösterdi. Ben de bunun üzerine oksijen sensörünü sökerek tahlisiye istasyonuna götürerek bakım yaptım ve tekrardan taktım. Ancak bu sefer de oksijen sensörü oksijen miktarını yüksek gösterdi. Ben de bunun üzerine sensörü tekrardan sökerek tahlisiye istasyonuna götürüp bakımını yapıp geri taktım. Sensör Mehmet Efe'nin elinde bulunan cihazın gösterdiği rakam yüzde 19,9'u gösterdi. Ben de bunun üzerine cihazın doğru ölçmeye başladığını düşünerek buradaki işimi bitirerek tahlisiye istasyonuna gittim. Bu esnada saat 14.30 sıralarıydı.
EKRANDA GÖRÜNMÜYOR
Ben istasyonda oturduğum sırada izlemeden O.E. isimli arkadaş beni arayarak 'A ve H panolarının sensörlerini ekranda göremiyorum' dedi. Ben de bunun üzerine tamam diyerek A ve H panosunun bulunduğu yere gitmek üzere ana nakliye yolunu takip ederek ilerlediğim sırada anayol 3'üncü bant boyunda karşılaştığım arkadaşlar bana 'Çok duman var ileride, gitme' dediler. Ben de 'kurve'nin orada bulunduğum sırada siyaha yakın gri renkli çok yoğun bir dumanın anayolu kapladığını gördüm. Daha sonra S panosunda bulunan arkadaşlara haber vermek için madende bulunan telefondan aradığımda telefonu açan olmadı. Diğer panoları da aramaya başladım ancak aradığım panolardan telefona cevap veren olmadı. Ben de izleme merkezini aramak istedim ancak izleme merkezinin telefonu hep meşgul çalıyordu. Ben de bunun üzerine tahlisiye istasyonunu arayıp olayla ilgili olarak bilgi verdim."
Vardiya amirleri eksikleri giderir
SABİT gaz sensörü cihaz bakımından sorumlu C.S. savcılığın "Sabit gaz sensöründe tarafınızdan veya cihaz bakımcılarla değer girilme suretiyle elle ölçüm yapılan gaz sensörü değerini tutturulma işleminin yapılıp yapılmadığını açıklayınız" sorusuna şu yanıtı verdi: "Bizim bu konuda bir yetkimiz yoktur. İzlemeden, sabit sensör değerine müdahale edilebildiğini biliyorum, ne kadar değerde müdahale edilebileceğini bilemem." C.S.'nin 10 Mayıs 2014 tarihli tespit tutanağıyla ilgili "A 0 Ayak içi CH4 sensörünün değiştirilme talimatını kim verir" sorusuna yanıtı ise şöyle oldu: "Bunun kararını ben vermem, o anda zaten yanımda bulunan Mehmet Efe (hayatını kaybetti) tarafından verilmiştir. Eğer gündüz de olmamış ise izlemeden Mehmet Efe'nin bilgisi dahilinde vardiya amiri veya 3 vardiya amirinin talimatı ile değiştirilmiş olabilir. Vardiya amirleri kendi vardiyalarındaki yapılan işleri ve yapılacak işleri not ederler, gelen vardiya amiri de bu eksiklikleri gidermekle görevlidir."
Değer yükseldiğinde çalışma durdurulur
MADEN İş Sendikası Teknik danışmanı Maden Yüksek Mühendisi Kenan Dikbıyık, sensör sisteminin nasıl çalıştığı ve değerler yükseldiğinde ne yapılması gerektiğiyle ilgili şu bilgileri verdi: "Yeraltındaki sensörlerin hepsi yukarıdaki merkeze bağlı çalışır. Ocak içindeki ölçümcüler ve galeri ile üretim panolarındaki sabit dedektörler sürekli ölçüm yapar. Yukarıdaki merkezdeki görevliler de sürekli bu verileri takip eder. Uyarı olduğunda maden içerisine haber verirler. Karbonmonoksit 50 ppm'in üzerine çıktığında ya bir yerde yangın var demektir ya da yangın başlama uyarısı olarak alınır. Elektrik kesilir. Çalışma durdurulur. Ön bilirkişi raporunda da belirtildiği gibi bu uyarılar da uzunca bir süredir maalesef bu madenimizde var. Ve bu ocağımızda maalesef dikkate alınmamış. Sensörlerin fiziki bir arıza olmadığı sürece sıfırlanmaması lazım. El sensörleri ancak teknik arıza ve gaz yükseldikten sonra, gerekli önlemlerin alınıp verilerin normale döndüğünü ölçmekle birlikte resetlenebilir. Özellikle de ana kumandanın kaydettiği değerlerle oynanması, eğer yapıldıysa kabul edilemez. Burada önemli bir ayrıntı daha var. Bu ocakta 48 sensör var; 19 karbonmonoksit, 19 metan, 9 oksijen ve 1 karbondioksit. Zaten o ocakta bu sayı yetersiz. Ana galerilerde 100 metrede bir olması lazım. Üretim panolarında da 20 metrede bir ve pano giriş çıkışlarında da olması şart. Buradaki sayı çok çok altında."
Soma'daki maden işçileri baygınlık geçirmiş!
Neşet DİŞKAYA / HT GAZETE
Manisa'nın Soma İlçesi'nde geçtiğimiz mayıs ayında yaşanan ve tüm Türkiye'yi yasa boğan, 301 kişinin hayatını kaybettiği maden ocağının kamera görüntüleriyle ilgili kriminal rapor, soruşturmayı yürüten Akhisar Cumhuriyet Başsavcılığı'na ulaştı.
Kaza öncesi ve kaza sırasında kameralar tarafından kaydedilen görüntüler incelendikten sonra hazırlanan kriminal raporda, faciadan 2 gün önce bazı işçilerin maden ocağında baygınlık geçirdiği, bazılarının ise halsiz olduklarının göze çarptığı vurgulandı.
Görüntülerin, kazadan sağ kurtulan işçilerin "Son dönemlerde yükselen karbonmonoksit gazından dolayı baygınlık geçiriyorduk" yönündeki ifadelerini doğrular nitelikte olduğu kaydedildi.
'TEHLİKE SİNYALİ VERMİŞ'
Kriminal raporun, facianın göz göre göre geldiğini belgelediğini belirten Manisa Barosu Başkanı Zeynel Balkız, facianın raporuyla ilgili şu açıklamayı yaptı:
"Rapor savcılığa yeni ulaştı. Raporda, kazadan 2 gün önce bazı işçilerin baygınlık geçirdiği, bazılarının ise halsiz olduklarının göze çarptığı belirtiliyor. Bu da maden ocağında karbonmonoksit gazının en üst seviyeye ulaştığını gösteriyor. Ocak, tehlike sinyali vermiş. Ancak buna rağmen yetkililer hiçbir şey yapmamış."
BİLİRKİŞİLER MADENE İNEMİYOR
Bu arada kazanın meydana geldiği Eynez Maden Ocağı'na yangın nedeniyle inemeyen bilirkişi heyetinin, Soma Cumhuriyet Başsavcılığı'nda soruşturmayı yürüten savcılarla toplantı yaptıkları öğrenildi. Toplantıda yangın tam söndürülmeden madene inilmemesi kararı alındığı bildirildi.
SOMA İNŞAAT'TAN 101 BİN TL TAZMİNAT İSTİYOR
Soma'da 301 kişinin öldüğü madenin sahibi Alp Gürkan'ın İstanbul Maslak'taki Spine Tower'ının şantiyesinde 2 yıl önce yaşanan kazada ayağına demir parçası saplanan ve halen yürüme güçlüğü çeken dış cephe ustası Hüsamettin Yücedağ, Soma İnşaat ile Aksoy Alüminyum Şirketi'ne 101 bin TL'lik tazminat davası açtı. Soma İnşaats "Davacı şirket çalışanı değil. Kusurumuz yok" diyerek kendisini savunurken, Aksoy İnşaat da kazada kusurunun olmadığını öne sürdü. - Bülent CEYHAN/AHT
MADENİ MEZAR YAPACAKLARDI!
KIVANÇ EL
Soma'da 301 madencinin hayatını kaybettiği faciayı araştıran Meclis Araştırma Komisyonu'na bilgi veren Çalışma ve Sosyal Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanı Mehmet Tezel, Işıklar Madeni'nde yapılan incelemede gaz sensörlerine gizli bir boru ile temiz hava üflettirildiğini tespit ettiklerini açıkladı.
Tezel, bu yöntemle içerideki gerçek gazın tespit edilemediğini ve inceleme yapan müfettişlerin yanıltıdığını ve konuyu savcılığa bildirdiklerini söyledi.
301 madencinin hayatını kaybettiği faciayı araştıran Meclis Araştırma Komisyonu dün Çalışma ve Sosyal Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanı Mehmet Tezel'i dinledi.
"Kandırıldık"
CHP Manisa Milletvekili Özgür Özel, Tezel'e, "Bir uçak düştü ve 301 kişi öldü, seferler durdu. Şimdi şirket yeniden uçacağım diyor. Siz yakınlarınızı bindirir misiniz? Uçma Işıklar Madeni'nde çok büyük bir skandal olduğunu duydum ama skandalın ne olduğu konusunu sorunca 'onu bana sormayın, Mehmet Tezel'e sorun' yanıtını aldım. Bunu bize açıklayacak mısınız?" sorusunu yöneltti.
Bu sözler üzerine açıklama yapan Tezel, "Müfettişlerimiz Işıklar'da inceleme yaptı ve az daha çalışma izni veriyordu ancak Oksijen, Karbonmonoksit ve Metan gazını ölçen izleme sensörlerine dışarıdan gizli bir boru ile temiz hava üflettirilerek sistemin ve müfettişlerin kandırılmaya çalışıldığı tespit ettik. Az daha izin verecektik ancak verilmedi" dedi.
Bu açıklama vekillerde şok etkisi yaratırken bu konuda ne yapılacağını sordu. Tezel, sorular üzerine, "Savcılığa suç duyurusunda bulunduk" yanıtı verirken, "Soma A.Ş. TKİ arasındaki ilişki komisyonunuzca dikkatle incelenmelidir" sözleri de dikkat çekti.
Köşk'e bilgi
Komisyon Başkanı Ali Rıza Alaboyun, bugün Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'e çalışmaları hakkında bilgi vereceklerini söyledi. Alaboyun ayrıca, çalışmalar çerçevesinde komisyon olarak 3 ülkeye gitmeyi planladıklarını belirtti.